Wycena maszyn do kredytu — dla banku

Kiedy bank wymaga wyceny maszyn

Gdy ubiegasz się o kredyt zabezpieczony na majątku ruchomym, bank zazwyczaj wymaga obiektywnego oszacowania wartości maszyn — w przypadku maszyn używanych, specjalistycznych lub o wyższej wartości zwykle niezależnej wyceny rzeczoznawcy, choć dla nowych maszyn często akceptuje wartość z faktury. Dotyczy to zarówno kredytu inwestycyjnego — w którym finansowana maszyna lub linia sama staje się zabezpieczeniem — jak i kredytu obrotowego czy odnawialnego, gdzie zabezpieczeniem jest posiadany już park maszynowy. Wycena mówi bankowi, ile realnie warte jest to, co zabezpiecza spłatę, i jaką kwotę dałoby się odzyskać w razie zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. Co bierze pod uwagę bank przy takiej wycenie i dlaczego zwykle finansuje mniej, niż wynika z oszacowania, rozwijamy w osobnym poradniku dla kredytobiorców.

Tam, gdzie bank oczekuje niezależnej wyceny, kluczowa jest właśnie jej niezależność — dokument sporządza zewnętrzny rzeczoznawca, niezwiązany ze stronami transakcji, dzięki czemu wartość nie jest ani zawyżona przez kredytobiorcę, ani zaniżona „na wszelki wypadek”. Opinia tytularnego rzeczoznawcy SIMP porządkuje ten etap: dostarcza jedną, uzasadnioną metodycznie wartość, do której bank może się odnieść, ustalając kwotę i warunki kredytu.

Formy zabezpieczenia na maszynach — zastaw i przewłaszczenie

W praktyce kredytowej maszyny najczęściej zabezpiecza się na dwa sposoby, a każdy z nich wymaga ustalenia wartości przedmiotu:

• zastaw rejestrowy — maszyna pozostaje u Ciebie i normalnie pracuje, ale zostaje obciążona zastawem wpisanym do rejestru zastawów; wartość wyznacza poziom zabezpieczenia,
• przewłaszczenie na zabezpieczenie — własność maszyny przechodzi warunkowo na bank do czasu spłaty kredytu, choć urządzenie zwykle nadal użytkujesz; również tu punktem wyjścia jest rzetelnie ustalona wartość przedmiotu.

Wymagania różnią się między bankami — jedne proszą o samą wartość rynkową, inne dodatkowo o wartość w scenariuszu sprzedaży wymuszonej. Nie wiesz, jakiej wartości oczekuje Twój bank? Zakres dokumentu ustalimy wspólnie podczas bezpłatnej konsultacji i dopasujemy do niego opinię o wartości.

Jaką wartość przyjmuje bank

Podstawą wyceny do celów kredytowych jest wartość rynkowa — cena możliwa do uzyskania w realnej transakcji na rynku wtórnym, w normalnych warunkach sprzedaży. To ona najczęściej stanowi dla banku punkt odniesienia przy ustalaniu wartości zabezpieczenia.

Przy zabezpieczeniu wierzytelności bank patrzy jednak także na scenariusz mniej korzystny niż zwykła sprzedaż. Dlatego część instytucji oczekuje dodatkowo wartości likwidacyjnej (wymuszonej) — czyli wartości rynkowej skorygowanej o presję czasu i warunki sprzedaży wymuszonej, pomniejszonej o koszty demontażu i transportu. Odpowiada ona na pytanie, ile dałoby się realnie odzyskać, gdyby maszyny trzeba było szybko spieniężyć. Zdarza się, że bank prosi o obie miary naraz: rynkową jako wartość przedmiotu i likwidacyjną jako miarę bezpieczeństwa.

Właściwą podstawę — samą rynkową czy rynkową wraz z likwidacyjną — dobieramy do wymagań konkretnego banku. Więcej o tym, jak cel wyceny wyznacza podstawę wartości, przeczytasz w dziale Cele wyceny.

Metodyka, niezależność i oględziny

Wartość rynkową maszyn ustalamy przede wszystkim podejściem porównawczym — na podstawie realnych transakcji i ofert z rynku wtórnego — a tam, gdzie rynek jest wąski lub maszyna nietypowa, wspieramy się podejściem kosztowym/odtworzeniowym (koszt odtworzenia pomniejszony o zużycie fizyczne i moralne). Dla maszyn generujących dający się wyodrębnić przychód zasadne bywa też podejście dochodowe. Dlaczego ta sama maszyna miewa kilka równie poprawnych wartości? Odpowiada za to dobór metody — na czym polega każde z trzech podejść do wyceny, tłumaczymy w przewodniku po metodyce.

Podstawą rzetelnej wyceny są oględziny na miejscu, z dojazdem do zakładu w całej Polsce (a w uzasadnionych przypadkach również za granicą). Podczas oględzin dokumentujemy stan fotograficznie, odczytujemy tabliczkę znamionową, numer fabryczny i liczniki, a jeśli to możliwe, oceniamy maszynę pod napięciem lub w ruchu. Oparcie wyceny na faktycznym stanie maszyny — a nie na samej ewidencji — podnosi jej wiarygodność w oczach banku.

Wycenę do kredytu przyspieszy udostępnienie roku produkcji i numeru fabrycznego, faktur zakupu lub umów, dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR), stanu liczników oraz historii serwisowej i remontów.